Een stijgend stroomverbruik in de winter is een van de meest gehoorde zorgen bij warmtepompgebruikers. Vooral in de eerste winter schrikken mensen soms van de cijfers. Het verschijnsel is grotendeels normaal en goed te verklaren.
De kern zit in de relatie tussen warmtevraag en buitentemperatuur. In de winter verliest een woning meer warmte. Hoe kouder het buiten is, hoe groter het warmteverlies. De warmtepomp moet dus meer energie leveren om dezelfde binnentemperatuur te behouden.
Daarnaast verandert het rendement van de warmtepomp met de buitentemperatuur. Wanneer de bron (buitenlucht) kouder wordt, moet de warmtepomp harder werken om warmte naar een bruikbaar temperatuurniveau te brengen. Daardoor is per kWh warmte meer elektriciteit nodig dan in mildere periodes.
Het afgiftesysteem speelt mee. In de winter vraagt het systeem meer vermogen. Als radiatoren of vloerverwarming niet goed zijn afgestemd op lage temperatuur, draait de warmtepomp langer of intensiever. Dat verhoogt het stroomverbruik, ook bij gelijkblijvend comfort.
Gebruiksgedrag is vaak de ‘verborgen’ factor. In de winter zijn mensen meer thuis, wordt vaker gedoucht en staat verlichting langer aan. Dat extra verbruik komt bovenop het warmtepompverbruik. Met zonnepanelen valt bovendien veel winterverbruik samen met lage opwek, waardoor meer stroom van het net komt.
Het juiste vergelijkingspunt is daarom niet de zomermaand, maar het vroegere gasverbruik in de winter. Waar vroeger de gasmeter opliep, loopt nu de elektriciteitsmeter op. De energiedrager is veranderd; de warmtevraag blijft.
Een goede beoordeling vraagt om context: buitentemperaturen, isolatie, instellingen en patroon van warm water en verwarming. Een schouw op locatie helpt om dit te objectiveren en te kijken of het systeem logisch presteert voor jouw woning.
Rendement en temperatuur
Het rendement van een warmtepomp (vaak uitgedrukt als COP of SCOP) is geen vaste waarde. Bij lagere buitentemperaturen daalt het rendement en neemt het benodigde elektrische vermogen toe. Dit effect wordt versterkt als de warmtepomp hogere aanvoertemperaturen moet maken door beperkte afgifte of onvoldoende isolatie.
Praktische oorzaken van extra verbruik
- Defrost (ontdooicyclus): bij vochtig en koud weer moet een lucht/water-warmtepomp periodiek ontdooien. Dat kost tijdelijk energie.
- Tapwater: hogere tapwatertemperaturen of veel douchegebruik verhogen de warmtevraag.
- Elektrische bijverwarming: sommige systemen schakelen onder specifieke omstandigheden een element bij; dat verklaart pieken.
Een schouw op locatie maakt zichtbaar of instellingen, tapwaterstrategie en afgifte passen bij de woning en het gebruik, en of het winterverbruik binnen realistische bandbreedtes valt.